Zakaz konkurencji – ograniczenie swobody umów czy zabezpieczenie się pracodawcy przed działalnością konkurencyjną
Konkurencja co do zasady poprawia jakość usług lub towarów, lecz to, co jest dobre dla konsumenta, wpływa na ogół negatywnie na działalność przedsiębiorcy. Przedsiębiorcy poszukują pracowników, którzy poprawią funkcjonowanie ich przedsiębiorstwa oraz zwiększą przychody. Osoby prowadzące działalność gospodarczą chcą zabezpieczyć swoje interesy oraz interesy przedsiębiorstwa przed działaniami konkurencyjnymi. Dlatego w umowach o pracę można czasami spotkać postanowienia dotyczące zakazu konkurencji.
Czym jest zakaz konkurencji?
Zakaz konkurencji w Kodeksie pracy jest uregulowany w art. 101¹–101⁴ k.p. Przepisy określają jego zasady w trakcie zatrudnienia oraz po ustaniu stosunku pracy, w tym wymóg formy pisemnej oraz minimalne odszkodowanie dla byłego pracownika w wysokości 25% wynagrodzenia przy zakazie po ustaniu pracy.
W art. 101¹ § 1 k.p. wskazano, że pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani świadczyć pracy na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność, w zakresie określonym w odrębnej umowie. Umowa powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Ustne ustalenia lub zwykły e-mail nie spełniają tego wymogu.
Co powinien obejmować zakaz konkurencji?
Umowa powinna określać: które działania są konkurencyjne, wobec jakich podmiotów obowiązuje zakaz, zakres terytorialny, okres obowiązywania po ustaniu zatrudnienia oraz wysokość odszkodowania.
Zbyt szerokie zakazy mogą być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, szczególnie gdy dotyczą byłego pracownika, któremu należy się odszkodowanie.
Rozwiązanie umowy o pracę w przypadku naruszenia zakazu konkurencji
W razie udowodnionego naruszenia istotnych interesów pracodawcy pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia. Wymaga to jednak wskazania konkretnych, zawinionych przewinień pracownika. Samo ogólne wskazanie utraty zaufania nie uzasadnia zarzutu działalności konkurencyjnej.
Swoboda w podejmowaniu zatrudnienia a zakaz konkurencji
Z zasady wolności pracy wynika swoboda pracownika w podejmowaniu zatrudnienia, także dodatkowego. Ograniczenia tej zasady powinny być oceniane restrykcyjnie. Umowa o zakazie konkurencji ma chronić interes przedsiębiorcy, ale nie może wykraczać poza racjonalne granice.
Niniejszy wpis nie ma charakteru opinii prawnej ani porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia.
Anna Ruszczyk